Free Web Hosting by Netfirms
Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

 

 

 

    HELİSEL DİŞLİ DİZAYNI

    İnventor Proffessional 9.0'da hazırlanmıştır.

        Öncelikle dişlimizi parametrik yapmak gerekiyor. Yani, diş sayısını değiştirdiğimizde dişli parçamızın da buna göre diş sayısını değiştirmesi gerekir. Bunun için en başta TOOLS-->PARAMETERS menüsünden User parameters kısmına değişkenlerimizi girerek yapacağız.

        Dişlimizi oluşturacak formülleri vererek başlayacak olursak,

User parameters AÇIKLAMA FORMÜL BİRİM
pi Pi sabiti 3,14159 -
mn Modül 3 mm (mm)
i12 Çevrim oranı (z2/z1) (Biz belirleyebiliriz) 2,3 -
z1 1.Dişli diş sayısı 22 -
z2 2. Dişli diş sayısı z1 * i12 -
d01 1.Dişli taksimat dairesi çapı z1 * mn (mm)
dt1 1.Dişli taban dairesi çapı d01 + 2 * mn (mm)
db1 1.Dişli baş dairesi çapı d01 - 2,2 * mn (mm)
d02 2.Dişli taksimat dairesi çapı z2 * mn (mm)
dt2 2.Dişli taban dairesi çapı d02 + 2 * mn (mm)
db2 2.Dişli baş dairesi çapı d02 - 2,2 * mn (mm)
alfa1 Taksimat dairesi üzerindeki yarım diş açısı (1) 360 / (4*z1) (deg)
alfa2 Taksimat dairesi üzerindeki yarım diş açısı (2) 360 / (4*z2) (deg)
alfahelis Helisel dişlinin helis açısı 15 (deg)
b Diş genişliği 20 (mm)
       

Not=1. Dişli küçük, 2. Dişli Büyük olacaktır.  Formüller geneldir. Düz dişliler için kullanılabilir. Burada          anlatmak istediğimiz dişlere helis açısına göre nasıl form verildiğidir.

       

       

        Yukarıdaki formüllere göre User Parameters değişkenlerimizi tanımladıktan sonra çizime geçebiliriz.      

Çizime YZPlane düzlemine eş merkezli, farklı çapta 3 adet rasgele daire çizerek başlıyoruz.

1------Klavyeden "D" veya "d" tuşuna basarak en içteki daireye çap değeri olarak "dt1" veriyoruz.

2------Ölçülendirme komutundan çıkmadan ortadaki daireye "d01" çap değerini veriyoruz.

3------Yine komuttan çıkmadan dıştaki daireye "db1" çap değerini veriyoruz.

       Bu üç adet ölçülendirme işlemini de yaptıktan sonra merkezden 90 derece yukarıya doğru taban dairesine (dt1çaplı çembere kadar) kadar bir line çiziyoruz. Daha sonra bu çizginin sağına ve soluna merkezden başlamak kaydıyla taksimat dairesine kadar 2 adet line çiziyoruz.

    alfa1 (4,090 derece) olarak hesaplan yarım diş açısını sağdaki ve soldaki eğik line'lara uygularsak aşağıdaki çizim oluşur.

    Şimdi esas diş profilini oluşturacak yay merkezlerimizi bulmak için, sağdaki ve soldaki eğik çizgilerin taksimat dairesini kestiği noktadan yine taksimat dairesinin üzerinde ters taraflara teğetler çiziyoruz.

Teğet noktası merkez olmak üzere bu teğet  çizgi yarıçapında 2 adet çember çiziyoruz. Bu çemberlere verdiğim (14,384) ölçülerini siz vermeyin. Dairelerin merkezini belli etmek verdim.

 

Şimdi sıra, DİŞ PROFİLİ dışında gereksiz olan çizgileri silmeye ve sketch çizgisi olarak kabul etmeyeceğimiz çizgileri CONSTRUCTİON LİNE yapmaya geldi.                                                                                Gereksiz çizgileri siliyoruz, bunu TRİM komutuyla yapabilirsiniz.

    Çizgileri seçip Standart panel üzerinde bulunan aşağıdaki (açılı kırmızı) simgeye tıkladığınızda çizgiler CONSTRUCTION LINE haline dönüşerek, daha sonra EXTRUDE gibi işlemlerde diş profilini tek parça halinde seçmemizi sağlar.

        Sıra dişlerin üzerinde sıralanacağı çapı "dt1" çaplı, "b" yükseklikli silindirik parçayı yapmaya geldi. Sağ-tuş tan Finish sketch diyerek bu kısımdan çıkıyoruz. Sırası gelmişken 1 sketch'i  1 den fazla features'da kullanmayı öğrenelim. Sol panelden Extrude seçerek "dt1" çaplı daireyi "b" yüksekliğinde tek taraflı olarak yükseltelim.

        Extrude işlemi uygulandığında silindir oluşur ama sketch çizimimiz kaybolur. Browser bar'dan Extrusion1 altından sketch1 seçip sağ-tuş'tan share sketch tıkladığımızda artık daha sonraki işlemlerde kullanılmak üzere sketch'imiz hazırdır.

 

        sonraki adımda kullanılmak üzere Silindirik parçaya bir eksen eklemek  için sol panelden "WORK AXIS"  komutuna tıklayıp silindirin  dış yüzeyini seçtiğimizde eksen çizgisi eklenmiş olur.  

        Artık helisel dişlimizin ilk dişini çizebiliriz. Sol panelden "COİL" tıklayarak gelen pencerede

COİL SHAPE sekmesi seçili iken

PROFİLE yanındaki ok seçili iken Diş Profilimizi seçiyoruz.  AXİS yanındaki ok seçiliyken bir önceki adımda eklediğimiz eksen çizgisini seçiyoruz. Sonra "Coil Size" sekmesine geçiyoruz.

COİL SİZE sekmesi seçili iken

TYPE kısmından "Revolution and Height" seçiyoruz. "Revolution" kısmına "z1/360" yazıyoruz. "Height" kısmına "b" değerini yazıyoruz.

 "Revolution and Height" seçmemizin sebebi; diş profili spiral şeklinde ilerlerken eksen etrafında kaç tur atacağı ve bu turunu kaç mm devam ettireceğini belirtmek istedik

 "Revolution" helis açımız 15 derece olduğundan ve bir tur 360 derece olduğundan dolayı 360 derecede 15 derece, yani 0,0416  tur atacak.

"Height" yüksekliğimiz User parameters kısmında "b=20" olarak belirlenmişti. Helisel işlem b yüksekliği kadar devam edecek

Ok tuşuna tıkladığımızda ilk dişimiz imal edilmiş oluyor.

        Bu tek dişi silindirik yüzeyde sıralamak için sol panelden "CİRCULAR PATTERN" tıklayarak gelen pencereden  Features yanındaki ok seçili iken tek dişi seçiyoruz.

        "Rotation Axis" yanındaki ok seçiliyken Silindirik yüzeyi seçerek oluşturduğumuz ekseni seçiyoruz." Placement" altındaki yere "z1" değerini giriyoruz. Ve ön görünüş ortaya çıkmış oluyor.

        NİHAYET DİŞLİMİZ BİTTİ. Küçük dişliyi istediğiniz bir isimle kaydederek, daha sonra yeni bir isim verip save_as yaparak istediğiniz dosya üzerinde büyük dişli değerlerini sketch'e uyguladığınızda büyük dişli yapılmış olur. İşlemleri anlatmak uzun ama yapmak o kadar da uzun sürmüyor. Gözünü korkutmuş olmayalım. Sonraki örnekte sadece diş sayısını değiştirerek yeni dişli oluşturma yöntemini öğreneceğiz. Diğer örneklerde buluşmak üzere.....